Kwaliteitsvolle voeding: een recht, geen voorrecht!

Ter gelegenheid van de kerstmarkt en de uitbundige festiviteiten die daarbij horen, organiseert het Collectief ‘Le Gratin de la Colère’ op 4 december van 16 tot 17 uur een ‘Banket van verontwaardiging’ op het Albertinaplein in 1000 Brussel.
Een banket als geen ander: een symbolisch ‘leeg’ banket om de grote ongelijkheden in ons voedselsysteem aan de kaak te stellen.
In schril contrast met de overvloed aan voedsel op bepaalde evenementen, de uitpuilende rekken in de supermarkten en de rijkelijk gevulde borden van politici, blijft één schokkende realiteit bestaan: andere mensen, hier bij ons, kunnen hun koelkast niet meer vullen met betaalbare, kwaliteitsvolle voeding die ze zelf kunnen kiezen.
In 2026 is ons voedselsysteem ongelijk, onrechtvaardig, ziek en duur.

Ongelijk
Momenteel zijn 600.000 Belgen aangewezen op voedselhulp om hun koelkast gevuld te krijgen.
Inflatie maakt gezinnen kwetsbaar. Nu de voedselprijzen de pan uit rijzen, zien veel huishoudens zich genoodzaakt om te besparen op essentiële uitgaven en af te zien van kwaliteitsvolle voeding.
Gezond en duurzaam eten zou geen voorrecht mogen zijn voor wie er de middelen voor heeft.

Ziek
Ons voedselsysteem garandeert lang niet iedereen toegang tot gezonde, duurzame én betaalbare voeding.
In 2020 had 11% van de overlijdens in België te maken met voedselgerelateerde risicofactoren.
Terwijl ultrabewerkte producten de norm worden, wordt evenwichtige en kwaliteitsvolle voeding steeds moeilijker toegankelijk, vooral voor mensen die onder de armoedegrens leven, ofwel ongeveer 18% van de Belgische bevolking, bijna 2 miljoen mensen.

Onrechtvaardig
Onrechtvaardigheid zit in elk niveau van de voedselketen.
Buitensporige winsten in de agro-industrie: grote bedrijven uit de sector strijken enorme winsten op.
Verslechterde arbeidsomstandigheden: van het veld tot het magazijn en van de keuken tot de supermarkt staan werknemers in de voedselketen onder toenemende druk en zien zij hun levensomstandigheden alsmaar onzekerder worden.
Landbouwers in de penarie: omdat ze gebonden zijn aan te lage prijzen die door de industrie en supermarkten opgelegd worden, wordt het voor velen van hen moeilijk om te leven van hun werk.
In veertig jaar tijd is 68% van de Belgische boerderijen verdwenen als gevolg van een intensief model dat land concentreert en agro-ecologische alternatieven kwetsbaar maakt.

Duur
Ons voedselsysteem, dat gericht is op productiviteit, is duur – zowel voor de planeet als voor onze portemonnee.
Voor het milieu: 30% van de Europese broeikasgassen komen van onze voedselsystemen.
Voor de maatschappij: elke euro die in de agro-industrie uitgegeven wordt, zou in werkelijkheid 2,20 euro kosten aan sociale, gezondheids- en milieukosten.
Het resultaat is overduidelijk: ultrabewerkte producten worden de norm, terwijl gezond, duurzaam en kwaliteitsvol eten een voorrecht wordt dat voor steeds meer mensen onbereikbaar is.

Onze eisen
Wij roepen op om:
Het recht op voedsel te waarborgen. Een waardige, autonome en universele toegang tot voldoende, kwaliteitsvolle, gezonde en zelfgekozen voeding.
Een rechtvaardige en duurzame landbouw te ondersteunen. Landbouwers de kans geven om op een waardige manier te leven van hun werk, zonder dat ze moeten inboeten op hun inkomsten, hun leefomstandigheden of de toekomst van hun bedrijf.
Van voedsel een kernthema te maken in het overheidsbeleid. De agro-ecologische transitie op grote schaal financieren en stoppen met het bevoordelen van een agro-industrieel model dat eerder de winsten dan de bevolking voedt.

Een politieke, ecologische en sociale noodzaak
Toegang tot kwaliteitsvolle voeding is een fundamenteel mensenrecht. Dit mag geen budgettaire variabele zijn.
Het is geen utopie om ons voedselsysteem te hervormen. Het is een noodzaak.
We roepen de overheid dan ook op om van voedsel een echte politieke prioriteit te maken en actie te ondernemen om de maatschappelijke, ecologische en gezondheidsuitdagingen aan te gaan.
Op 4 december dekken we een lege tafel om iets duidelijk te maken dat vanzelfsprekend is: voeding is een recht, geen voorrecht.

Collectief van de Woedegratin
Federatie van de Maatschappelijke Diensten, Rencontre des Continents, Kom à la Maison, Epi St Gilles, Sociale Dienst van Kuregem, réseau des GASAP, P.A.N.I.E.R.S. project, PCS Evere – City ZenDev en Vrac vzw